V
I
E
W
A
R
T
I
C
L
E
S

معماری یونان

اکثر دستاوردهای تمدن غرب برگرفته از تمدن یونان است. دوره هنری یونان را به چهار دوره هندسی، باستانی، کلاسیک و هلنی تقسیم میکنند. از دوره هندسی به جز مجسمه های مفرغی کوچک چیزی بر جای نمانده. در دوران باستانی روحی تازه در هنر و جامعه یونانی دمیده شد و تجارت و شهر نشینی به سرعت رشد کرد و همراه با آن نیازهای جدیدی شکل گرفت. در این دوران بسیاری از نقش مایه های مشرق زمین اخذ شدند. اما یونانیان به تقلید از سنت های مشرق زمین نپرداختند. در قرن پنجم ثروت و شهرنشینی به تدریج در آتن افزایش یافت و یونان دوره کلاسیک خود را آغاز کرد. هدف هنر کلاسیک دستیابی به کمال مطلوب زیبایی در صورت و معنا بود. بعد از کشورگشایی اسکندر مقدونی یونان وارد دوره هلنی شد. در این دوران مرکز شهر معمولا اختصاص به بازاری فراخ و وسیع داشت به نام آگورا که اطراف آن با ستون هایی محصور بود و مردم برای داد وستد در آن گرد هم می آمدند.

  • نظام های معماری یونان

    به طور کلی آنچه در اینجا به عنوان شیوه از آن نام برده میشود در اصل سبک ستون سازی ای است که در سرزمین [(line)|یونان] به کار میرفته است.

    1- نظام دوریک

    2- نظام یونیک

    3- نظام کُرنتی

    @image

    نظام دوریک قدیمی ترین نظام معماری [(line)|یونان] است و به قوم دوری که قدمت آن در خاک یونان به حدود قرن ششم قبل از میلاد میرسد تعلق دارد. آنچه مورخین بیان میکنند این نظام، توسعه یافته معابد اولیه ای است که در قرن هفتم قبل از میلاد از چوب و کاه گل ساخته میشدند که با گذشت زمان شکل چوبی آن ها دگرگون شده و به مصالحی چون سنگ آهک و مرمر تغییر یافته است اما بعضی اعتقاد دارندکه ریشه های شکل گیری این نظام را باید در معماری معابد دوران جدید مصر جست. هر دو گروه دلایلی محکمه پسند دارند اما به روشنی نیز واضح است که بسیاری از ویژگی های تزیینات سنگی نظام دوریک از ساختارهای چوبی برگرفته شده است. رومی ها معتقد بودند که تناسابات این ستون ها برگرفته از تناسبات یک مرد یونانی دوریایی است.

    یونیک

    خاستگاه این نظام را باید در تمدن مصر جست و عمده اختلاف آن با نظام دوریک به این نحو است که در نظام یونیک ستون بر پاستونی مزین به نقوش برجسته قرار دارد. میله ستون یونیک باریک تر و خاصیت تحدب رو به بالای آن کمتر است. سر ستون مهم ترین مشخصه این نظام است که از دو طومار تشکیل شده که در میان یک بالشتکی و سرستونی قرار گرفته است و اندکی از میله ستون بیرون مینشیند. تناسبات این نظام برگرفته از تناسبات اندام یک زن یونیایی است و نسبت قطر ستون به ارتفاع آن یک به نه و یا یک به ده است.

    کرنتی

    همانند نظام یونیک است با این تفاوت که سرستون کرنتی دارای تزیینات گیاهی است. این تزیینات نمایی از برگ های یک گیاه مدیترانه ای به نام کنگر بوده که به دور یک حجم گلدانی شکل جمع شده اند.

    معبد

    معبد یونانی برخلاف معابد بین النهرین و مصر شکلی ساده داشته است. پشت بام آن شیبدار و هسته مرکزی ( مقصوره ) آن که مجسمه خدایان در آن قرار میگرفت در بین ردیف هایی از ستون ها محصور بود. در مقاله تمدن اژه ای اشاره شد که یکی از مهم ترین بخش های ارگ های سلطنتیِ تمدن مینوسی تالار بارگاه آن بود که با پلانی مستطیلی شکل به صورت سه اتاقه طراحی شده بود. این الگو به زیباترین صورت ممکن در هسته مرکزی معابد یونانی به کار رفته است.

    معبد باسیلیکا

    طرح معماری معبد باسیلیکا معروف به « اولین معبد هرا» جزو معابدی است که با نظام دوریک ساخته شد. باسیلیکا معبدی دورستونی با یک ردیف ستون هفت تایی در وسط مقصوره آن است.

    عکس از اولین معبد هرا

    @image

    @image

    معبد پوسِیدون

    @image

    این معبد معروف به « دومین معبد هرا » در حدود 460 قبل از میلاد ساخته شده است. شباهت خاصی به معبد باسیلیکا دارد و عمده اختلاف آن در تعداد ستون ها و نحوه قرار گیری دو ردیف ستون در فضای مقصوره است. یکی از ویژگی های چشمگیر این معبد تحول در طراحی ستون های داخلی است. در فضای داخل مقصوره دو ردیف ستون هفت تایی به صورت دو طبقه به اجرا درآمده است.

    آرتمیس

    بازسازی از معبد آرتمیس

    @image

    از معابد نظام یونیک به جز چند مخروبه و مشتی ستون چیزی باقی نمانده است و آنچه امروزه درباره آنها میدانیم منوط به اطلاعات و تصاویر بازسازی شده ای است که توسط باستان شناسان جمع آوری و تدوین شده است. معبد آرتمیس در اِفِسوس در حدود نیمه اول قرن 6 قبل از میلاد به تبعیت از نظام یونیک ساخته شد. این معبد مثل دیگر معابد دوریک معبدی دور ستونی است.

    آکروپولیس

    @image

    بازسازی از ورودی آکروپولیس

    @image

    در دوران اولیه شکل گیری شهرهای یونانی ساکنان جزایر میبایست به محض اطلاع از نبرد به خاطر کشتزارها و املاک خویش آماده میشدند از این رو ساخت یک دژ بر روی تپه ای قابل دفاع، جایی در دشت، ضروری بود. این مکان مرتفع می بایست دارای استحکام باشد. آکروپولیس نامی عمومی بود که به این محل مرتفع در شهر اطلاق میشد. آکروپولیس در ابتدا تمامی شهر را در خود جای میداد و بعدها به بخش مقدس و مذهبی شهر تبدیل گردید.

    پارتنون

    @image

    مهم ترین معبد سایت آکروپولیس معبد پارتنون است که به شیوه دوریک به اجرا درآمده است. این معبد به افتخار الهه شهر آتن ساخته شد و یکی از جلوه های چشمگیر توانایی انسان در خلق هماهنگی مطلق و آرمانی است. ستون های مرمرین درخشان آن بیش از دو هزار سال است که بر پای ایستاده اند تا دلیلی بر قدرت روح بشر باشند که توانسته است در زندگی دنیوی به نظم و زیبایی و آرامش دست یابد. این معبد توسط ایکتینوس معمار و با همکاری کالّیکراتِس و فیدیاس مجسمه ساز که طراح مجسمه آتنا بوده ساخته شده است. پارتنون از لحاظ نقشه معبدی دور ستونی است با ابعاد 72 متر طول، 33 متر عرض و 18 متر ارتفاع

    در طرح این معبد ظرافت های بسیاری به کار رفته است : سکّوی پله دار آن از چنان تحدب ظریفی برخوردار است که انحنای آن تقریبا احساس نمیشود مگر در مواقعی که بیننده در یک انتهای سکو بایستد و از آنجا مستقیما به انتهای دیگر نگاه کند، ستون ها شیب ملایمی به درون دارند و فواصل آنها یکنواخت نیست به طوری که در چهار گوشه معبد به یکدیگر نزدیک تر میشوند. قطر ستون ها ثابت نیست و در دو سوی نبش ها اندکی بر قطر آنها افزوده می شود تندیس آتنا داخل مقصوره این معبد قرار گرفته بوده است.

    @image

    آتنا نیکه

    این معبد به شیوه یونیک و در حدود سال 425 قبل از میلاد به سرپرستی کالّیکِراتس ساخته شد و قدیمی ترین بنای یونیک در سایت آکروپولیس است.

    اِرِختیون

    معبد اِرِختیون بعد از معبد پارتنون جزو یکی از معابد مهم سایت آکروپولیس است. طرح کلی معبد بسیار نامنظم است که این نوع برخورد با پلان معبد در معماری [(line)|یونان] بی سابقه است. رواق سوم آن به رواق دوشیزگان معروف است و به جای ستون شامل شش پیکره زن (کاریاتید) است.

    عکس از معبد اِرِختیون

    @image

    ستون های کاریاتید معبد اِرِختیون

    @image

    @image

    ادامه مطلب در مقاله معماری یونان II

    تحریریه گروه معماری PLP - خلاصه از کتاب معماری غرب- امیر بانی مسعود
    اول آذر 1396
R
E
L
A
T
E
D
A
R
T
I
C
L
E
S

مقاله ای مرتبط به این مقاله وجود ندارد

P
o
s
t
u
s
e
r
c
o
m
m
e
n
t
s

ارسال نظر کاربران

کد امنیتی